Blog

Thiết kế cơ chế và tạo lập thị trường

MASSEI tin rằng, để giải quyết một cách triệt để và bền vững các vấn đề về phát triển và tài nguyên chung, chúng ta cần phải tạo ra các thiết chế thị trường giúp các bên tham gia thấy được lợi ích để từ đó tạo ra các động lực tăng trưởng nội sinh, người dân có thể tự giải quyết vấn đề mà không bị phụ thuộc vào trợ cấp từ bên ngoài. Đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng tại địa phương vào quản lý, khai thác tài nguyên chung, hỗ trợ xây dựng các quy tắc, thể chế chính thức và phi chính thức để khai thác, quản lý các tài nguyên chung một cách hiệu quả.

Trong lĩnh vực trên, MASSEI áp dụng các tri thức mới nhất trong kinh tế học hiện nay về thiết kế cơ chế (mechanism design) và thiết kế thị trường (market design) để đưa ra các giải pháp tối ưu. Trong đó bao gồm các công cụ nghiên cứu đặc thù như lý thuyết trò chơi, thuật toán, mô phỏng, thực nghiệm, tối ưu hóa và khảo sát thực địa. Bên cạnh các kiến thức hàn lâm, MASSEI còn thấu hiểu hiểu sâu sắc hành vi của các nhân tố trên thị trường nhờ kế thừa các kinh nghiệm thực tiễn từ công ty nghiên cứu thị trường VietAnalytics. Vì vậy, MASSEI tin tưởng rằng, các giải pháp mà chúng tôi đưa ra sẽ mang tính đột phá, bám sát thực tiễn giúp xã hội giải quyết các vấn đề về phát triển và tài nguyên chung một cách hiệu quả, bền vững.

Các chuyên gia của MASSEI đã có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết kế thị trường và cơ chế quản lý, khai thác tài nguyên chung. Trong nghiên cứu gần đây nhất về ngành lúa gạo Việt Nam, chúng tôi đã tiến hành xác định các đặc điểm cấu trúc thị trường lúa gạo Việt Nam trên cơ sở so sánh với các nước khác, qua đó xác định được tính hiệu quả và công bằng của cấu trúc thị trường hiện tại và ảnh hưởng của các đặc điểm cấu trúc thị trường đến quyền lợi của người sản xuất lúa gạo nhỏ. Đây là cơ sở để chúng tôi đưa ra các khuyến nghị cải cách cấu trúc thị trường trong tương lai, hướng tới việc nâng cao hiệu quả chung của toàn bộ chuỗi giá trị và đem lại vị thế công bằng hơn cho người sản xuất nhỏ trong chuỗi giá trị này.

Đánh giá tác động

Đánh giá tác động là cơ sở quan trọng để các cơ quan nhà nước, tổ chức tài trợ nắm bắt được các tác động của chính sách, chương trình tới đối tượng mục tiêu và các bên liên quan để từ đó đưa ra các quyết định và cải tiến kịp thời.

Với kinh nghiệm dày dặn trong khảo sát đánh giá tác động cho các doanh nghiệp, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ trong và ngoài nước, MASSEI có khả năng áp dụng linh hoạt nhiều kỹ thuật đánh giá tác động khác nhau như so sánh đối chứng, hồi quy bán cấu trúc, sử dụng biến công cụ, kết nối điểm xu hướng… giúp mang tới đánh giá tác động toàn diện chi tiết. Trải qua nhiều dự án với mức độ phức tạp và quy mô khác nhau, đội ngũ nghiên cứu viên và quản lý dự án của MASSEI không những liên tục tích lũy cho mình các kiến thức thực tế từ việc triển khai các dự án đánh giá tác động mà còn liên tục cập nhật các công cụ, công nghệ hiện đại và các kỹ thuật đo lường mới. Chúng tôi tin tưởng rằng, với phương pháp tiếp cận khoa học và năng lực triển khai dày dặn, MASSEI sẽ mang tới một bức tranh trung thực và chi tiết nhất về tác động của các chương trình, chính sách, thông qua trả lời các câu hỏi then chốt như đâu là các nhân tố quyết định đối với thành công hay thất bại của các chương trình, chính sách, ai là người hưởng lợi hay chịu thiệt hại và mức độ tác động, ảnh hưởng tới hành vi trong dài hạn…

Nghiên cứu so sánh

Nghiên cứu so sánh là một phương pháp được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu xã hội nhờ khả năng khái quát hóa ở mức độ cao, giúp phát hiện các mối quan hệ nhân quả và sự tiến hóa của các tiến trình xã hội trong dài hạn. Phương pháp này có thể được áp dụng để phân tích các trường hợp cụ thể cho tới kiểm nghiệm các lý thuyết xã hội tổng quát và là một phương pháp được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu các vấn đề vĩ mô như thể chế kinh tế, thể chế chính trị, tiến bộ xã hội, so sánh giữa các quốc gia, khu vực.

Trong lĩnh vực cải cách thể chế vĩ mô, đội ngũ chuyên gia của MASSEI đã có hơn 20 năm kinh nghiệm tư vấn cho các cơ quan nhà nước như Ủy ban kinh tế Quốc hội, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài Chính, Bộ Công Thương, và các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới, các tổ chức của Liên Hiệp Quốc, UKAID, USAID… Nhờ vậy, mỗi nghiên cứu so sánh do MASSEI thực hiện đều dựa trên sự thấu hiểu các mẫu hình phát triển trong lịch sử của các quốc gia, đồng thời bám sát với bối cảnh thực tiễn trong nước và quốc tế để từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách thiết thực, phù hợp với quy luật phát triển.

Trong năm 2014 và 2016, MASSEI đã kết hợp với bốn viện nghiên cứu hàng đầu tại Việt Nam hiện nay gồm Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), Viện Kinh tế Việt Nam (VIE), Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), và Phòng Thương Mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) để thực hiện hai dự án nghiên cứu lớn tập trung vào cải cách thể chế nhà nước và thể chế kinh tế theo hướng thân thiện với thị trường. Mỗi nghiên cứu đều có sự so sánh, tham khảo mô hình phát triển của nhiều quốc gia đi trước để chỉ ra các thách thức, cơ hội, và hàm ý chính sách đối với mô hình phát triển của Việt Nam.

Nền tảng công nghệ

Công nghệ thu thập thông tin tự động

Sử dụng công nghệ quét thông tin giúp MASSEI quét tự động liên tục các nguồn thông tin liên quan trên mạng internet để cung cấp những bản tin đầy đủ với những thông tin cập nhật và mới nhất.

 

Công nghệ phân tích dữ liệu số lớn

MASSEI liên tục cập nhật ứng dụng các công nghệ phân tích dữ liệu lớn để đem tới những thông tin hữu ích nhất.

 

Hệ thống cơ sở dữ liệu

Các số liệu kinh tế vĩ mô và kinh tế ngành do các cơ quan bộ ngành và các tỉnh thành quan trọng liên tục được MASSEI cập nhật để cung cấp cho khách hàng những phân tích về những chuyển biến vĩ mô của nền kinh tế.

 

Công cụ lý thuyết

Kinh tế học thể chế mới

Trong những nghiên cứu của mình, MASSEI áp dụng khung phân tích chi phí giao dịch trong môi trường thể chế vi mô để đưa ra các giải pháp gia tăng sự tham gia của khu vực tư vào cung ứng hàng hóa công.

 

Kinh tế học trường phái Áo

Bên cạnh đó chúng tôi cũng sử dụng khung phân tích các thể chế chính thức, khung phân tích tương tác giữa các thể chế chính thức để đề xuất các giải pháp cải cách môi trường thể chế vĩ mô.

 

Kinh tế học về đổi mới công nghệ

Ngoài ra, khung phân tích hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, khung phân tích tác động của môi trường thể chế tới đổi mới sáng tạo cũng được áp dụng để hướng tới các giải pháp chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu định lượng

Đội ngũ chuyên gia của MASSEI có kinh nghiệm thực hiện đa dạng các phương thức khảo sát và đội ngũ nghiên cứu với nền tảng học thuật vững chắc về kinh tế và kinh tế lượng, sử dụng thành thạo các phần mềm thống kê như STATA, SPSS và SAS.

 

Phương pháp mô phỏng

Với các bộ số liệu sẵn có cộng với các điều tra khảo sát bổ trợ, các chuyên gia của MASSEI có khả năng áp dụng các phương pháp mô phỏng khác nhau để ước lượng được các biến số như mức độ giảm nghèo đói khi cải thiện môi trường kinh doanh hay dự báo các ảnh hưởng của chính sách mới.

 

Nghiên cứu định tính

Với những nghiên cứu định tính, MASSEI sử dụng đa dạng các hình thức nghiên cứu: phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm, thảo luận nhóm online.

Giải pháp bền vững cho các vấn đề phát triển

Quá trình đổi mới sang nền kinh tế định hướng thị trường đã giúp Việt Nam từ một quốc gia có thu nhập thấp vươn lên mức thu nhập trung bình – thấp. Tuy nhiên, điều này cũng khiến các nguồn viện trợ từ nước ngoài vào Việt Nam để giải quyết các vấn đề về cộng đồng và phát triển đang ngày càng giảm dần. Thêm vào đó là xu hướng thắt chặt ngân sách của nhà nước. Trong khi đó, dường như các giải pháp hỗ trợ các nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương hiện nay vẫn chưa giải quyết được vấn đề dài hạn. Các nguồn lực và tiềm năng phát triển tại địa phương chưa được khai thác đúng mức, chưa khuyến khích được sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các địa bàn khó khăn. Bên cạnh đó, việc sử dụng và khai thác các dạng tài nguyên chung ở Việt Nam vẫn chưa được hiệu quả do chưa khuyến khích được sự tham gia giám sát, quản lý của cộng đồng vào việc quản lý và khai thác tài nguyên chung. Tình trạng ô nhiễm môi trường, sử dụng cạn kiệt tài nguyên, khai thác trái phép trở thành những vấn nạn nghiêm trọng ở Việt Nam.

MASSEI tin rằng, để giải quyết một cách triệt để và bền vững các vấn đề về phát triển và tài nguyên chung, chúng ta cần phải tạo ra các thiết chế thị trường giúp các bên tham gia thấy được lợi ích để từ đó tạo ra các động lực tăng trưởng nội sinh, người dân có thể tự giải quyết vấn đề mà không bị phụ thuộc vào trợ cấp từ bên ngoài. Đồng thời khuyến khích sự tham gia của cộng đồng tại địa phương vào quản lý, khai thác tài nguyên chung, hỗ trợ xây dựng các quy tắc, thể chế chính thức và phi chính thức để khai thác, quản lý các tài nguyên chung một cách hiệu quả.

Kế thừa các kinh nghiệm thực tiễn từ công ty nghiên cứu thị trường VietAnalytics, MASSEI  có khả năng thấu hiểu sâu sắc hành vi và tương tác của các nhân tố . Kết hợp cùng các kiến thức hiện đại nhất trong kinh tế học hiện nay như thiết kế cơ chế (mechanism design), thiết kế thị trường (market design), lựa chọn công (public choice) và sử dụng các công cụ nghiên cứu đặc thù gồm lý thuyết trò chơi, mô phỏng, và khảo sát thực địa, MASSEI tin tưởng có thể đưa ra được những giải pháp có tính đột phá, bám sát thực tiễn và giải quyết các vấn đề về phát triển và tài nguyên chung một cách hiệu quả, bền vững.

Các chuyên gia của MASSEI đã có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực thiết kế thị trường và cơ chế quản lý, khai thác tài nguyên chung. Một nghiên cứu gần đây nhất, chúng tôi đã tiến hành xác định các đặc điểm cấu trúc thị trường lúa gạo Việt Nam trên cơ sở so sánh với các nước khác, qua đó xác định được tính hiệu quả và công bằng của cấu trúc thị trường hiện tại và ảnh hưởng của các đặc điểm cấu trúc thị trường đến quyền lợi của người sản xuất lúa gạo nhỏ.

Đổi mới sáng tạo và hội nhập kinh tế

Các công nghệ nền tảng của Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang thúc đẩy sự ra đời của hàng loạt các công nghệ mới phát triển với tốc độ nhanh chưa từng có. MASSEI tin tưởng rằng để nền kinh tế có khả năng đón đầu làn sóng công nghệ, đồng thời giảm thiểu các rủi ro tiềm tàng, thì điều quan trọng nhất đối với Việt Nam hiện nay là xây dựng được một khung khổ chính sách về đổi mới sáng tạo bắt kịp với tốc độ thay đổi của công nghệ.

MASSEI tự hào là một trong số ít những trung tâm nghiên cứu của Việt Nam tiên phong trong việc áp dụng các công nghệ thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu hiện đại nhất hiện nay để đưa ra dự báo, phân tích như dữ liệu lớn (big data), trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence), và học máy (machine learning). Thêm vào đó, các chuyên gia của MASSEI là những chuyên gia hàng đầu Việt Nam về lĩnh vực đổi mới sáng tạo. Do đó, nghiên cứu về hệ thống đổi mới sáng tạo là một trong những thế mạnh nối bật của MASSEI. Chúng tôi kết hợp nhuẫn nguyễn giữa nền tảng lý thuyết của Kinh tế học đổi mới công nghệ (Economics of Technical Change), Kinh tế học thể chế mới, các khung phân tích về hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, vùng và ngành với các công cụ nghiên cứu như khảo sát, mô phỏng, thu thập, xử lý, và phân tích dữ liệu lớn (big data), và sự nhạy cảm với các xu thế công nghệ mới để đưa ra các đề xuất chính sách đổi mới sáng tạo sát với thực tiễn nhất.

Các chuyên gia của MASSEI đã trực tiếp chủ trì nhiều đề tài cấp Bộ trong lĩnh vực về đổi mới sáng tạo để tư vấn cho Bộ Khoa học và Công nghệ về các chính sách đổi mới sáng tạo.

Thể chế và chính sách kinh tế vĩ mô

Có thể thấy hệ thống thể chế và chính sách kinh tế vĩ mô ở Việt Nam trong những năm gần đây đã từng bước được hình thành và phát triển với những quy tắc, nguyên tắc và quy định trong các lĩnh vực khác nhau. Các thể chế này tồn tại từ lĩnh vực tài khóa, tiền tệ, đến phối kết hợp giữa tài khóa – tiền tệ và ổn định tài chính. Tuy nhiên, các thể chế này còn chưa đầy đủ và thiếu sót so với những thông lệ tốt trên thế giới.Với những nhược điểm và thiếu sót hiện tại, việc xây dựng khung thể chế và chính sách vĩ mô cho Việt Nam là điều cần thiết. Mục tiêu cuối cùng của khung khổ thể chế ổn định kinh tế vĩ mô này là nhằm duy trì: (i) sự ổn định và tăng trưởng kinh tế trong dài hạn; và (ii) ứng phó một cách linh hoạt và kịp thời trong ngắn hạn, tức là có khả năng đối phó nhanh và hiệu quả đối với những những biến động/cú sốc kinh tế – tài chính xuất phát từ bên trong và bên ngoài nền kinh tế.

Để đạt được các mục tiêu này, nguyên lý xây dựng khung khổ thể chế ổn định kinh tế vĩ mô cần hướng tới đạt được lòng tin của các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các thị trường tài chính, và người dân. Đồng thời, khung khổ thể chế phải có khả năng hỗ trợ phát triển bền vững trong trung và dài hạn. Các chính sách kinh tế vĩ mô phải được xây dựng và ban hành một các minh bạch và dễ dự đoán. Ngoài ra, khung khổ thể chế ổn định kinh tế vĩ mô cần có sự tự chủ về chính sách, đồng thời đủ linh động để đáp ứng những thay đổi về ưu tiên và điều kiện kinh tế.

Cải cách thể chế nhà nước

Quá trình chuyển đổi từ mô hình kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang định hướng thị trường đã mang lại các thành tựu kinh tế to lớn mà trước nay Việt Nam chưa từng đạt được, khiến Việt Nam trở thành một trong những trường hợp điển hình minh chứng cho mối tương quan mật thiết giữa môi trường thể chế và tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, đứng trước các thách thức về hội nhập, Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với các vấn đề nghiêm trọng trong cải cách thể chế. Về thể chế chính trị, Việt Nam vẫn chưa rõ ràng rằng sẽ đi theo mô hình một đảng thống lĩnh (dominant party system) hay một đảng độc quyền, chuyên chính, trong khi đó bộ máy nhà nước vẫn cồng kềnh, kém hiệu quả, chế độ pháp quyền chưa thực sự được coi trọng, khả năng thực thi pháp luật yếu kém. Hệ thống xã hội dân sự đang hình thành nhưng chưa mang lại nhiều giá trị vật chất cũng như tinh thần cho các thành viên, chưa trở thành chỗ dựa cho các thành viên để thăng tiến.

Các chuyên gia của MASSEI nổi tiếng là những học giả đi đầu trong việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế thị trường tại Việt Nam thông qua rất nhiều phương thức khác nhau. Mỗi chuyên gia của MASSEI hoạt động chuyên sâu trong các mảng khác nhau trong cả ba lĩnh vực kinh tế, chính trị, và xã hội dân sự và nắm rõ thực trạng, các quy định, chính sách liên quan trong các lĩnh vực trên. Vì vậy, mỗi đề xuất chính sách của chúng tôi đều dựa trên các nền tảng lý luận và thực tiễn vững chắc và tập trung vào các vấn đề thể chế then chốt nhất mà Việt Nam đang gặp phải trên thực tiễn.

Trong năm 2014 và 2016, MASSEI đã thực hiện hai dự án nghiên cứu lớn đánh giá mức độ phát triển của nền kinh tế thị trường tại Việt Nam đưa ra các đề xuất cải cách cùng bốn viện nghiên cứu hàng đầu tại Việt Nam gồm gồm Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM), Viện Kinh tế Việt Nam (VIE), Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), và Phòng Thương Mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).